Kiracılar Bina Tespiti Yapabilir Mi? (Bir İzmirli Genç Gözünden)
Hayat bazen o kadar garip bir hale geliyor ki, her şeyin sorgulanması gerekiyor. Yani, mesela bir kiracının, “Bu bina sağlam mı?” diye bir soru sorması, tek başına bir komedi filminin konusu olabilecek kadar absürd. Ama biz İzmirli gençler olarak, hayatın absürtlüğüne alıştık. Aslında, bir kiracı bina tespiti yapabilir mi? sorusunu sorarken, önce kendimize bir soru sormamız gerek: “Hangi cesaretle?”
Şimdi, kendimi tanıtmama gerek yok, değil mi? İzmir’de yaşayan, arkadaş ortamında sürekli espri yapan, ama içten içe her şeyi fazla düşünen 25 yaşında bir gencim. Evet, işte o insan. Eğer biraz kafam karışmışsa, o kafayı toparlamak için saatlerce düşünüp, olayı 47 farklı açıdan değerlendirebilen insan. Bu yazıda, kiracıların bina tespiti yapıp yapamayacağını sorgularken, kendi kafamdaki deli düşünceleri ve hayatımdan kesitleri de işin içine katacağım. Çünkü, her şey bir düşünceden ibaret değil mi?
Kiracılar, Bina Tespiti Yapabilir Mi? Cevap Basit: Belki!
Şimdi, bana “Kiracılar bina tespiti yapabilir mi?” diye soran olursa, cevabım şu olur: “Tabii ki yapabilirler! Ama biraz cesaret, bolca da şüpheci bakış açısı gerektirir!” Çünkü, kiracı olmanın da kendine has bir havası var. Girişte belirteyim; ev sahiplerinin gözünde, kiracılar genellikle, “Evimi tıkır tıkır işletecek, ödemeyi aksatmayacak, ama hiçbir şeye karışmayacak” tiplerdir. Bu yüzden, kiracıların binayı test etmesi, resmen “Ev sahibiyle mücadele etme” girişimidir.
Bunu anlatan bir diyalog aklıma geliyor, haydi onu da ekleyelim:
Ben: “Ya, bu bina depremde yıkılır mı ki?”
Arkadaşım: “Abi, niye yıkılsın? Bina sağlam işte.”
Ben: “Ama kiracıyım, yıkılmasa da biraz sağlam olsa… Ne bileyim, belki bir test yaptırmam lazım.”
Arkadaşım: “Test mi? Kendi kendine bina tespiti mi yapacaksın? Evin sahibi değil misin sen?”
Ben: “Hayır, kiracıyım ama ne olursa olsun, biraz dikkatli olmak lazım, değil mi? Yarın bir gün deprem olur, ben burada duvarlardan mı sarkacağım?”
Arkadaşım: “Bir kiracı olarak bu kadar fazla düşünmen normal değil, bence fazla komik oldun.”
Evet, fazla düşünmek bazen garip oluyor ama bununla başa çıkmak zor. Sonuçta, biz kiracılar olarak, bir yerin ne kadar sağlam olduğunu, sadece öyle bir “gerçekten sağlam mı?” sorusu sorarak anlamıyoruz. Gerekirse, bulduğumuz ilk inşaat mühendisini kafaya takar, “Şu duvarda çatlak var mı?” diye sorarız. Bunu gerçekten yapar mıyız? Muhtemelen hayır, ama içimizde bir yerlerde hep bir “Bunu araştırmalıyım” düşüncesi var.
Bina Tespiti Yapmak İçin Ne Gerekiyor?
Kiracılar, ev sahiplerinin pek ilgilenmediği bazı şeylere fazlasıyla kafa takar. Ama şimdi düşünüyorum da, kiracının binayı test etme süreci aslında çok karmaşık bir şey değil. Bir mühendis tutarsınız, binalarını test ettirirsiniz, iş biter. Tabii ki o kadar kolay değil. Kiracının bina tespiti yapmak için bazı şartları var:
1. Ev Sahibi Onayı: Evet, ev sahibi olmadan hiçbir şey yapamazsınız. Çünkü, temelde “Benim evim, benim testim” diyen bir ev sahibi varsa, kiracının bu konuda atacağı adımlar çok sınırlıdır. Kiracı, ev sahibinden izin almazsa, testin yapılması ne yazık ki çok mümkün olmaz.
2. Test Yaptırma Hakkı: Ev sahibi test yaptırabilir. Ama kiracının yapması biraz zor. Mesela, deprem yönetmeliği gereği binaların sıkı denetimi gerekiyor ama kiracılar “Benim eve bir test yapalım” diyerek inşaat mühendisini içeri sokamayabiliyorlar. “Hadi bakalım, biraz uzaylı teknolojisi lazım ki evde test yapılsın” diyorsunuz bazen.
3. Finansal Durum: Kiracıysan, genelde paran yoktur. Yani, bir bina tespiti yaptıracak kadar paran olması da düşük bir ihtimaldir. Ama şunu unutmayın, aslında binanızda deprem testi yapmak için gerekli olan harcama, ev sahipleri tarafından yapılması gereken bir şey. Kiracı olarak, “Aman, acaba biraz sağlam mı?” diye bir sorgu yapmanız, çoğunlukla sizi yalnız bırakacaktır. Bu da oldukça üzücü.
Ev Sahibiyle Bina Tespiti Meselesi: Zorlu Bir Savaş
Ev sahipleri genellikle evlerini çok seviyorlar. Bu kadar sade bir soru sorulduğunda, “Bu bina sağlam mı?” diye, ev sahibi bir anda gözlerinde değişik bir ışık yakalayabilir. “Bir dakika, kiracı bu soruyu soruyor. Acaba kiramı erken ödeme teklifinde mi bulunacak?” düşüncesine kapılabilirler. Yani, ev sahibiyle bu tür bir konuşma, genellikle dostça geçmez.
Ben: “Ya, evimiz sağlam mı? Bir deprem olursa, bu bina yerle bir olur mu?”
Ev Sahibi: “Yağmurda bile su damlamaz burada. Sen merak etme. Sağlamlığını da ben kontrol ettim. Tabii ki sağlam.”
Ben: “Ama gerçekten bir test yaptırtmamız gerekmiyor mu?”
Ev Sahibi: “Yok yok, sana ne? Benim evim sağlam. Sen kiracısın, seninle ilgilenmiyorum.”
Ve orada duruyorum. Gerçekten, kiracının bina tespiti yapma süreci çoğu zaman bir mücadeleye dönüşebiliyor. Ev sahipleri, bu konuda size güven vermek yerine, “Kiracıysan, evime karışma!” diyebiliyorlar.
Sonuç: Bir Kiracının Hayatını Kurtaracak Bir Soru
Evet, aslında bu soru ne kadar basit olsa da, cevaplar o kadar karmaşık. Kiracılar bina tespiti yapabilir mi? Yapabilirler, fakat ev sahiplerinin onayını alarak. Gerçekten bir bina testine ihtiyaç duyduğunuzu düşünüyorsanız, o zaman önce ev sahibinizle konuşmanız gerekiyor. Ama unutmayın, sokakta yürürken bir duvarda çatlak gördüğünüzde, iç sesiniz size, “Acaba burada deprem olursa, ben sağ salim çıkar mıyım?” diye sormaya başlayacak. Sonra bir bakmışsınız, bu sorgulama bir hayatta kalma stratejisine dönüşmüş.
Sonuç olarak, bu hayat sorusunu biraz daha hafif almalı, ama bir yandan da sağlam binalarda yaşamak için elimizden geleni yapmalıyız.